एजेन्सी । कतिपय पुरुषलाई महिलासँग कसरी कुराकानी गर्ने र व्यवहार गर्ने भन्ने कुराले सताउने गरेको हुन्छ । त्यसैले कतिपय बेला उनीहरुको व्यवहारले बुझाईमा समस्या पनि ल्याउँछ । केही मनोवैज्ञानिक तथ्यमा ध्यान दिने हो भने यो गाह्रो कुरा भने होइन ।
–भावनाका विषयमा कुरा गर्नुहोस् । जस्तै बाल्यकालका सम्झनाहरु, भविष्यका रुचिहरु, इच्छाहरु आदिबारेमा कुरा गर्नुभयो भने उनीहरु खुलेर कुरा गर्न रुचाउँछन् ।
–उनीहरुले तपाईप्रति गरेको व्यवहारको ख्याल गर्नुहोस् । यदि तपाई उनीहरुको नजिकै उभिनु भएको छ भने अप्ठ्यारो महशुस गरेका हुन सक्छन् ।
–कहिलेकाँहि ठट्टा गर्नुहोस् । तर वरिपरिको वातावरण, परिस्थिति र मुड विचार गर्नुहोस् । यसले वातावरण रमाइलो त बन्छ नै, उनीहरुको ज्यादै नजिक पुराउँछ । कुरा गर्न सजिलो हुन्छ ।
–उनीहरुसँग नजिकको व्यवहार गर्नुहोस् । बोल्न नडराउने, नजिकको सम्बन्ध राख्ने महिलाहरु बढी आकर्षित हुने गर्दछन् ।
–उनीहरुका बारेमा कुरा गर्नुहोस् । महिलाहरु आफ्नोबारे धारणा सुन्न रुचाउँछन् । उनीहरुका बारेमा तपाईले केही थाहा पाउनुभयो, त्यसबारे कुरा गर्नुहोस् ।
–महिलाहरुलाई झर्को वा दिक्क लाग्ने कुरा नगर्नुहोस् । बरु आफ्नो विचार व्यक्त गर्नुहोस् ।
–प्रश्न गर्दा ठाडो तरिकाले होइन, नम्र र केही घुमाउरो तरिकाले सोध्नुहोस् ।
–आफ्नो परिचय नलुकाउनुहोस । काम, इच्छा र विचारबारे खुलेर कुरा गर्नुहोस् । उनीहरुको शारीरिक बनावट वा आँखाको हेराइ आदिबारे मात्रै कुरा नगर्नुहोस् ।
–सम्पूर्ण रुपमा नियन्त्रित हुँदा कहिलेकाँहि साथीभन्दा माथीको सम्बन्धमा तपाई आफै बाधक बन्नु भएको हुन सक्छ । त्यसैले त्यसबारेमा उनीहरुको धारणा बुझ्नुहोस र आफ्नो धारणा राख्नुहोस । एजेन्सीको सहयोगमा
–भावनाका विषयमा कुरा गर्नुहोस् । जस्तै बाल्यकालका सम्झनाहरु, भविष्यका रुचिहरु, इच्छाहरु आदिबारेमा कुरा गर्नुभयो भने उनीहरु खुलेर कुरा गर्न रुचाउँछन् ।
–उनीहरुले तपाईप्रति गरेको व्यवहारको ख्याल गर्नुहोस् । यदि तपाई उनीहरुको नजिकै उभिनु भएको छ भने अप्ठ्यारो महशुस गरेका हुन सक्छन् ।
–कहिलेकाँहि ठट्टा गर्नुहोस् । तर वरिपरिको वातावरण, परिस्थिति र मुड विचार गर्नुहोस् । यसले वातावरण रमाइलो त बन्छ नै, उनीहरुको ज्यादै नजिक पुराउँछ । कुरा गर्न सजिलो हुन्छ ।
–उनीहरुसँग नजिकको व्यवहार गर्नुहोस् । बोल्न नडराउने, नजिकको सम्बन्ध राख्ने महिलाहरु बढी आकर्षित हुने गर्दछन् ।
–उनीहरुका बारेमा कुरा गर्नुहोस् । महिलाहरु आफ्नोबारे धारणा सुन्न रुचाउँछन् । उनीहरुका बारेमा तपाईले केही थाहा पाउनुभयो, त्यसबारे कुरा गर्नुहोस् ।
–महिलाहरुलाई झर्को वा दिक्क लाग्ने कुरा नगर्नुहोस् । बरु आफ्नो विचार व्यक्त गर्नुहोस् ।
–प्रश्न गर्दा ठाडो तरिकाले होइन, नम्र र केही घुमाउरो तरिकाले सोध्नुहोस् ।
–आफ्नो परिचय नलुकाउनुहोस । काम, इच्छा र विचारबारे खुलेर कुरा गर्नुहोस् । उनीहरुको शारीरिक बनावट वा आँखाको हेराइ आदिबारे मात्रै कुरा नगर्नुहोस् ।
–सम्पूर्ण रुपमा नियन्त्रित हुँदा कहिलेकाँहि साथीभन्दा माथीको सम्बन्धमा तपाई आफै बाधक बन्नु भएको हुन सक्छ । त्यसैले त्यसबारेमा उनीहरुको धारणा बुझ्नुहोस र आफ्नो धारणा राख्नुहोस । एजेन्सीको सहयोगमा
काठमाडौँ: प्रवेशिका परीक्षा दिएर बसेकी होली गार्डेन स्कूल, बालाजुकी निकिता लामा यसअघि काठमाडौँ उपत्यका छाडेकी थिइनन् । परीक्षाफल कुरेर भावी उच्च शिक्षाको सुन्दर कल्पनामा रहेकी लामाले यसपटकको जस्तो विनासकारी भूकम्प पनि यसअघि भोगेको र देखेकी थिइनन् ।
बाइसधारामा बस्दै आएकी लामाले यही वैशाख १२ गतेको भूकम्पपछि काठमाडौँभित्रका केही विध्वंश दृश्य देखे पनि उपत्यकाका ग्रामीण भेगका जनताका दुःखलाई नजिकबाट हेरेकी थिइनन् ।
निकितासहित ५० भन्दा बढी विद्यार्थीले शनिबार काठमाडौँ र सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको सीमाना छापभञ्याङ्का भूकम्पपीडितलाई आफैँले सङ्कलनको राहत वितरणमा सहभागी भएर पीडितको वास्तविकतालाई नजिकबाट नियाँले । “सहरबाट नजिक रहेर पनि यो गाउँमा यस्तो समस्या रहेछ, हामीले त सोचैकै थिएनौं । थोरै भए पनि सहयोग गर्न पाइएकामा खुशी लागेको छ ।”
निकिताजस्तै परीक्षाफलको प्रतिक्षामा रहेकी विजेश्वरी ज्ञान मन्दिर, सैनिक महाविद्यालयकी प्रमिला श्रेष्ठलाई भूकम्पीडितको वास्तविक अनुहार देखेपछि भूकम्पको थप त्रासदी महसुस भयो ।
संयोग पनि त्यस्तै, सो क्षेत्रका ५० घरलाई राहत वितरण भइरहँदा ६ दशमलब ८ रिक्टर स्केलको अर्को भूकम्प गयो । राहत लिने लाइनमा बसेका र वितरणका लागि आफ्नो पालो लिएर बसेका विद्यार्थीको भागाभाग भयो । अघिल्लो भूकम्पमा भत्किएका केही घर थप भत्किएका घर आँखै अगाडि ढल्यो, धूलो र छारो उड्यो । पीडितहरु थप त्रसित भए ।
यस्तो स्थितिमा अवरुद्ध राहत वितरण पुनः गरेर फर्किनुअघि प्रमिलाले भनिन्, “मुलुक विपत्तिमा परेको अवस्थामा हामीले पनि केही सहयोग गर्न पायौं, अर्को भूकम्प आए पनि धन्न बचियो, एकछिन काठमाडौँ सम्पर्क भएन तर पीडितका बीचमा रहेकाले उनीहरुलाई हेरेर चित्त बुझाइयो ।”
सिजन मिडियाद्वारा आयोजित ‘एसएलसी प्रिन्सेस’ प्रतियोगितामा सहभागी ती ६४ विद्यार्थीको चन्दा र सो संस्थाको सहयोगमा यहाँका ५० घरलाई राहत वितरण गरिएको यिथो । प्रति घर १५ किलो चामल, दुई किलो नुन, एक किलो दाल र एक लिटर तेल तथा लत्ताकपडासहितको सामग्री प्रदान गरिएको थियो ।
प्रवेशिका प्रतियोगिताको नतिजा आगामी असार पहिलो साता सार्वजनिक हुँदैछ । वारि शङ्करापुर नगरपालिका नाङ्गलेभारे र पारि मेलम्ची नगरपालिका रहेको छापभञ्ज्याङका बासिन्दा अहिलेसम्म सरकारी राहत नपाएको गुनानो गरिरहेका बेला उक्त राहतले सान्त्वना दिएको बताइरहेका थिए ।
स्थानीय हर्कबहादुर घिसिङ भन्छन् “मकै रोप्ने र धानको बीउ राख्ने बेलामा राहतको प्रतीक्षा र टहरा निर्माणमा लाग्नुपरेको छ ।
अर्का स्थानीय कृष्णबहादुर सुनार र राजेन्द्र घोरासैनीको पीडा पनि उस्तै छ । “त्रिपालको बास छ, राहत छैन, घर कहिले बनाउने ? खेती कहिले ? सबै अन्योल भयो ?” उनिहरुको एउटै आवाज थियो ।”
annapurnapost.com
निकितासहित ५० भन्दा बढी विद्यार्थीले शनिबार काठमाडौँ र सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको सीमाना छापभञ्याङ्का भूकम्पपीडितलाई आफैँले सङ्कलनको राहत वितरणमा सहभागी भएर पीडितको वास्तविकतालाई नजिकबाट नियाँले । “सहरबाट नजिक रहेर पनि यो गाउँमा यस्तो समस्या रहेछ, हामीले त सोचैकै थिएनौं । थोरै भए पनि सहयोग गर्न पाइएकामा खुशी लागेको छ ।”
निकिताजस्तै परीक्षाफलको प्रतिक्षामा रहेकी विजेश्वरी ज्ञान मन्दिर, सैनिक महाविद्यालयकी प्रमिला श्रेष्ठलाई भूकम्पीडितको वास्तविक अनुहार देखेपछि भूकम्पको थप त्रासदी महसुस भयो ।
संयोग पनि त्यस्तै, सो क्षेत्रका ५० घरलाई राहत वितरण भइरहँदा ६ दशमलब ८ रिक्टर स्केलको अर्को भूकम्प गयो । राहत लिने लाइनमा बसेका र वितरणका लागि आफ्नो पालो लिएर बसेका विद्यार्थीको भागाभाग भयो । अघिल्लो भूकम्पमा भत्किएका केही घर थप भत्किएका घर आँखै अगाडि ढल्यो, धूलो र छारो उड्यो । पीडितहरु थप त्रसित भए ।
यस्तो स्थितिमा अवरुद्ध राहत वितरण पुनः गरेर फर्किनुअघि प्रमिलाले भनिन्, “मुलुक विपत्तिमा परेको अवस्थामा हामीले पनि केही सहयोग गर्न पायौं, अर्को भूकम्प आए पनि धन्न बचियो, एकछिन काठमाडौँ सम्पर्क भएन तर पीडितका बीचमा रहेकाले उनीहरुलाई हेरेर चित्त बुझाइयो ।”
सिजन मिडियाद्वारा आयोजित ‘एसएलसी प्रिन्सेस’ प्रतियोगितामा सहभागी ती ६४ विद्यार्थीको चन्दा र सो संस्थाको सहयोगमा यहाँका ५० घरलाई राहत वितरण गरिएको यिथो । प्रति घर १५ किलो चामल, दुई किलो नुन, एक किलो दाल र एक लिटर तेल तथा लत्ताकपडासहितको सामग्री प्रदान गरिएको थियो ।
प्रवेशिका प्रतियोगिताको नतिजा आगामी असार पहिलो साता सार्वजनिक हुँदैछ । वारि शङ्करापुर नगरपालिका नाङ्गलेभारे र पारि मेलम्ची नगरपालिका रहेको छापभञ्ज्याङका बासिन्दा अहिलेसम्म सरकारी राहत नपाएको गुनानो गरिरहेका बेला उक्त राहतले सान्त्वना दिएको बताइरहेका थिए ।
स्थानीय हर्कबहादुर घिसिङ भन्छन् “मकै रोप्ने र धानको बीउ राख्ने बेलामा राहतको प्रतीक्षा र टहरा निर्माणमा लाग्नुपरेको छ ।
अर्का स्थानीय कृष्णबहादुर सुनार र राजेन्द्र घोरासैनीको पीडा पनि उस्तै छ । “त्रिपालको बास छ, राहत छैन, घर कहिले बनाउने ? खेती कहिले ? सबै अन्योल भयो ?” उनिहरुको एउटै आवाज थियो ।”
annapurnapost.com
वैशाख १२ मा देशमा विनाशकारी भूकम्प आउँदा विदेशमा रहेका अभिनेता राजेश हमाल गत शुक्रबार मात्रै स्वदेश फिरे। तर उनले विदेशमा रहँदा पनि नेपालका भूकम्प पीडितका लागि राहत जुटाउन सक्रिय रहे। नेदरल्यान्डमा भूकम्पपीडितका लागि राहत जुटाउन खोलिएको गिरो ५५५ नामक संस्थाको अभियानमा उनले सहभागिता मात्रै जनाएनन्, खातामा एक अर्ब पैयाँ जुटाउन अह्म भूमिका खेले। स्वदेश फर्केपछि पनि उनी भूकम्प पीडितकै लागि खटिएको बताउँछन्। गत आइतबार र सोमबार पनि उनी अमेरिकाकाको डाइरेक्ट रिलिफ नामक ह्युमानिटरियन मेडिकल एडले नेपालका लागि उपलब्ध गराएको झन्डै एक अर्ब ६३ करोड पैयाँ बराबरको औषधि र उपचार सामग्री नेपालका तर्फबाट ग्रहण गर्न पुगेका थिए। जुन सामग्री स्वास्थ्य मन्त्रालयमार्फत वितरण हुनेछ भने केही डाइरेक्ट रिलिफकै प्रतिनिधिले वितरण गर्नेछन्। हमाल पनि उक्त टोलीसँगै सिन्धुपाल्चोकलगायत स्थानमा जाने तयारीमा रहेका छन्। उनै हमालसँग गरिएको कुराकानी :
भूकम्पपीडितका लागि तपार्इंको सन्देश के छ?
जहिले पनि यस्तो विपत्ति आउन सक्छ। विपत्तिको पनि विभिन्न चरण हुन्छ। पहिलो चरणमा मान्छेमा विश्वास नलाग्ने, सक्ड हुने र क्षतिका कारण थप पीडामा पुग्ने हुन्छ। त्यसपछि मान्छे यथार्थमा आउँछ, जे हुनु भइहाल्यो। भूकम्प आयो, घरहरू ढले। मान्छेहरू पनि मरे। जति क्षति हुनु भयो। अब दोश्रो चरण भनेको अझ जटिल छ। यो पुन: निर्माणको चरण हो। यसले धेरै समय लगाउन सक्छ। यसका लागि सबै संयन्त्र अत्यन्तै मिल्नुपर्छ। अहिले मैले देखेको समस्या भनेको सरकारप्रति मान्छेको विश्वास खासै छैन। हुन त सरकारका पनि आफ्नै जटिलता होलान्। अब हामी पीर मान्ने, निराश हुने बिन्दुको पनि उच्च रूपमा पुगिसक्यौं। त्यसैले कति पीर मान्ने? कति निराश हुने? यदि देश निर्माणमा जुट्ने हो भने दु:ख, पीडा र वेदनालाई भुलेर सकारात्मक हिसाबले सोच्नुपर्छ। हाँसो ल्याउन पहल गनुपर्छ।
सरकारका आफ्नै योजना होलान्। तर तपार्इंहरूको फिल्ममा देखाउने जस्तो नायकत्व समाजका लागि हुन सक्छ कि सक्दैन?
नायकत्व नै भन्दा पनि एउटा आम नागरिकको हिसाबले सबैले आफ्नो ठाउँबाट जे जस्तो गर्न सकिन्छ, गर्ने हो। म आएको तेस्रो दिन (सोमबार) भइसक्यो। कुनै न कुनै रूपले भूकम्पसम्बन्धी कार्यक्रममै छु। प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष रूपमा यसैमा मेरो दिनचर्या वितेको छ। योजना आयोगमा पनि गएको थिएँ जहाँ सरकारप्रति विश्वास जगाउने खालका कामका लागि आग्रह पनि भएको छ।
नेपालका भूकम्प पीडितका लागि नेदरल्यान्डमा उठाइएको राहत अभियान गिरो ५५५ मा तपार्इंको सहभागिता कस्तो हो?
गिरो भनेको खाता हो। नेदरल्यान्डमा त्यो खाता नम्बर ५५५ मार्फत राहत संकलन गर्ने अभियान चलाइएको हो। उहाँहरूको यो अभियान साताभन्दा लामो थियो। तर जुन दिन उक्त अभियानले वृहत् कार्यक्रम गरेको थियो। संयोगवश त्यसमा म पनि हाम्रो नेपाली समुदायसहित सहभागी थिएँ। त्यहाँ उनीहरूका विभिन्न संचारमाध्यमको उपस्थिति थियो। मैले पनि रेडियो अन्तर्वार्ता दिने क्रममा अभियान संस्थालाई धन्यवाद दिएको थिएँ। ‘राजेश हमाल इन डच टिभी’ भन्ने प्रोगाम नै बनाइएको थियो। धेरै मान्छे राखेर चलाइने उक्त टक शो कार्यक्रमको एक भाग नेपालकै भूकम्पमा केन्द्रित थियो। संयोगवश त्यहाँ मैले खेलेको फिल्म ‘किसान’ को एक गीत पनि प्रसारण गरिएको थियो।
उक्त टक शोमा तपार्इंले भनेको मुख्य कुरा के थियो?
त्यसमा मैले गिरो ५५५ लाई राहत संकलनका लागि धन्यवाद दिंदै यस्तो अभियान आवश्यक छ भनेको थिएँ। सहयोग जुटेको खण्डमा नेपाल पनि आफ्नै खुट्टामा उभिन सक्छ। हामीलाई सबैको सहयोगको खाँचो छ। तपार्इंहरूले हामीलाई सहयोग गर्नुस् भनेको थिएँ। संयोग कस्तो भयो भने त्यो दिनको विहानसम्म पाँच मिलियन युरो उठेकोमा साँझसम्म साँढे नौ मिलियन युरो पुगेको थियो।
यो भूकम्पपछिको परिस्थितिमा तपार्इंलाई के कुराले बढी छोयो?
सबैभन्दा बढी मलाई छोएको जहिले पनि भयंकर घटना घट्दा सबैभन्दा मारमा पर्ने भनेको निम्न वर्ग नै हुने। त्यो चाहिँ सबैभन्दा चित्त दुख्ने कुरा हो। जो त्यसैपनि गरिबीको मारमा पर्नु भएको छ, त्यसैपनि विभिन्न किसिमको सामाजिक समस्यामा पर्नु भएको हुन्छ। त्यही वर्ग त्यही समुदायलाई नै बढ्दा आपतविपत आइपरेको छ।
अब पुनर्निर्माणमा तपाईंको सहभागिता र भूमिका कस्तो रहन्छ?
अहिले पहिलो प्राथमिकता भनेको घरविहीन बनेका गाउँलेको टाउकोको माथि छाना कसरी निर्माण गर्ने? ताकि यो बर्खा पनि झेल्न सकुन्। खानेकुरा भनेको जसरी नि जोगाड होला। अहिले नै यसरी लाग्छु भनेर मैले सोच बनाइसकेको त छैन। योजना आयोगले पनि केही प्लानिङ ल्याउन खोजिरहेको रहेछ। कहिलेकाहीं विनाशले नै विकास ल्याउँछ। यदि हामी पनि साँच्चिकै योजनाबद्ध ढंगले जान सक्यौं भने भोलि फेरि यस्तै प्रकोप आउँदा थेग्न सक्नेछौं। आफ्नो प्रकृति, रहनसहनलाई सुहाउँदो किसिमको एउटा नमुना गाउँ बनाउन सकिन्छ की? पहिले बनाइने घरहरू खासै इन्जिनियरिङ हिसाबले बनाउदैनथ्यौं।
तपार्इं देशविदेश घुम्दाको अनुभवले पनि हाम्रोजस्तो मुलुकमा कस्ता भवन बन्नुपर्छ होला?
मलाई हामीकहाँ बनाइएका अग्ला भवन, अपार्टमेन्ट कहिल्यै मन परेन। म पहिले पनि भन्ने गर्थें, यस्ता गगनचुम्बी अपार्टमेन्टमा मान्छेहरू कसरी बस्छन् होला। नेपालजस्तो ठाउँमा आठ, दस तलामाथि सुत्दा त मलाई निद्रा पर्दैन होला। आज भुइँचालो आयो, भोलि ११ औं तलामा आगो लाग्ला। कसरी निभाउने? हामीकहाँ त्यो खालको दमकल नै छैन। यस्ता कमजोरी धेरै छन्। हामीकहाँ ‘जब पर्यो राति तब बुढी ताती’ भनेझैं हुन्छ। अब बल्ल यसबारेमा मान्छेहरूलाई तातो लाग्न थालेको छ। सुन्न थालेको छु, तीन तला भन्दा बढी नबनाउने भन्न थालेका छन्।
धरहरासँगको तपार्इंको अनुभव के छ?
धरहरा म धेरै पहिला ४/५ वर्षको बच्चा छँदा चढेको थिएँ बुबाआमाको साथमा। बीचमा चढ्न दिइएन। अहिले पछि फेरि खुला गरेको हो। पछि चढेको थिइनँ। दु:ख लाग्दो कुरा, अहिले नेपालका परिचय दिने यस्ता ऐतिहासिक धरोहर, सम्पदा ध्वस्त भएका छन्। धेरै पर्यटक बसन्तपुर, पाटन दरबार स्क्वायर, भक्तपुर हेर्न आउँथे। ती पुराना कुरा नै नरहँदा धेरै दु:ख लागेको छ। म आशा गर्छु, पहिलेकै जस्तो गरी यिनको पुन:निर्माण गरिनेछ। किनकि त्यो भनेको हाम्रो इतिहास हो, सम्पत्ति, पहिचान हो। र, हामी त्यति हतोत्साही पनि हुनु हुँदैन। पहिले पनि भूकम्पमै भत्केपछि बनाइएको थियो भने अहिले नसक्ने कुरै भएन।
फिल्ममा राजेश हमाल गाउँबाट काठमाडौं छिर्यो है भन्दा त्यही धरहरा देखाइन्थ्यो। अब धरहरा नै भएन भने के दृश्य देखाउने? आएकै दिन (शुक्रबार) हेर्न गएको थिएँ। त्यो ठाउँ धरहराविहीन देख्दा नराम्रो लाग्यो। मैले एउटा फिल्मको सुटिङ पनि धरहरामाथि नै गरेको थिएँ, करिश्मा मानन्धरसँग।www.ekantipur.com
भूकम्पपीडितका लागि तपार्इंको सन्देश के छ?
जहिले पनि यस्तो विपत्ति आउन सक्छ। विपत्तिको पनि विभिन्न चरण हुन्छ। पहिलो चरणमा मान्छेमा विश्वास नलाग्ने, सक्ड हुने र क्षतिका कारण थप पीडामा पुग्ने हुन्छ। त्यसपछि मान्छे यथार्थमा आउँछ, जे हुनु भइहाल्यो। भूकम्प आयो, घरहरू ढले। मान्छेहरू पनि मरे। जति क्षति हुनु भयो। अब दोश्रो चरण भनेको अझ जटिल छ। यो पुन: निर्माणको चरण हो। यसले धेरै समय लगाउन सक्छ। यसका लागि सबै संयन्त्र अत्यन्तै मिल्नुपर्छ। अहिले मैले देखेको समस्या भनेको सरकारप्रति मान्छेको विश्वास खासै छैन। हुन त सरकारका पनि आफ्नै जटिलता होलान्। अब हामी पीर मान्ने, निराश हुने बिन्दुको पनि उच्च रूपमा पुगिसक्यौं। त्यसैले कति पीर मान्ने? कति निराश हुने? यदि देश निर्माणमा जुट्ने हो भने दु:ख, पीडा र वेदनालाई भुलेर सकारात्मक हिसाबले सोच्नुपर्छ। हाँसो ल्याउन पहल गनुपर्छ।
सरकारका आफ्नै योजना होलान्। तर तपार्इंहरूको फिल्ममा देखाउने जस्तो नायकत्व समाजका लागि हुन सक्छ कि सक्दैन?
नायकत्व नै भन्दा पनि एउटा आम नागरिकको हिसाबले सबैले आफ्नो ठाउँबाट जे जस्तो गर्न सकिन्छ, गर्ने हो। म आएको तेस्रो दिन (सोमबार) भइसक्यो। कुनै न कुनै रूपले भूकम्पसम्बन्धी कार्यक्रममै छु। प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष रूपमा यसैमा मेरो दिनचर्या वितेको छ। योजना आयोगमा पनि गएको थिएँ जहाँ सरकारप्रति विश्वास जगाउने खालका कामका लागि आग्रह पनि भएको छ।
नेपालका भूकम्प पीडितका लागि नेदरल्यान्डमा उठाइएको राहत अभियान गिरो ५५५ मा तपार्इंको सहभागिता कस्तो हो?
गिरो भनेको खाता हो। नेदरल्यान्डमा त्यो खाता नम्बर ५५५ मार्फत राहत संकलन गर्ने अभियान चलाइएको हो। उहाँहरूको यो अभियान साताभन्दा लामो थियो। तर जुन दिन उक्त अभियानले वृहत् कार्यक्रम गरेको थियो। संयोगवश त्यसमा म पनि हाम्रो नेपाली समुदायसहित सहभागी थिएँ। त्यहाँ उनीहरूका विभिन्न संचारमाध्यमको उपस्थिति थियो। मैले पनि रेडियो अन्तर्वार्ता दिने क्रममा अभियान संस्थालाई धन्यवाद दिएको थिएँ। ‘राजेश हमाल इन डच टिभी’ भन्ने प्रोगाम नै बनाइएको थियो। धेरै मान्छे राखेर चलाइने उक्त टक शो कार्यक्रमको एक भाग नेपालकै भूकम्पमा केन्द्रित थियो। संयोगवश त्यहाँ मैले खेलेको फिल्म ‘किसान’ को एक गीत पनि प्रसारण गरिएको थियो।
उक्त टक शोमा तपार्इंले भनेको मुख्य कुरा के थियो?
त्यसमा मैले गिरो ५५५ लाई राहत संकलनका लागि धन्यवाद दिंदै यस्तो अभियान आवश्यक छ भनेको थिएँ। सहयोग जुटेको खण्डमा नेपाल पनि आफ्नै खुट्टामा उभिन सक्छ। हामीलाई सबैको सहयोगको खाँचो छ। तपार्इंहरूले हामीलाई सहयोग गर्नुस् भनेको थिएँ। संयोग कस्तो भयो भने त्यो दिनको विहानसम्म पाँच मिलियन युरो उठेकोमा साँझसम्म साँढे नौ मिलियन युरो पुगेको थियो।
यो भूकम्पपछिको परिस्थितिमा तपार्इंलाई के कुराले बढी छोयो?
सबैभन्दा बढी मलाई छोएको जहिले पनि भयंकर घटना घट्दा सबैभन्दा मारमा पर्ने भनेको निम्न वर्ग नै हुने। त्यो चाहिँ सबैभन्दा चित्त दुख्ने कुरा हो। जो त्यसैपनि गरिबीको मारमा पर्नु भएको छ, त्यसैपनि विभिन्न किसिमको सामाजिक समस्यामा पर्नु भएको हुन्छ। त्यही वर्ग त्यही समुदायलाई नै बढ्दा आपतविपत आइपरेको छ।
अब पुनर्निर्माणमा तपाईंको सहभागिता र भूमिका कस्तो रहन्छ?
अहिले पहिलो प्राथमिकता भनेको घरविहीन बनेका गाउँलेको टाउकोको माथि छाना कसरी निर्माण गर्ने? ताकि यो बर्खा पनि झेल्न सकुन्। खानेकुरा भनेको जसरी नि जोगाड होला। अहिले नै यसरी लाग्छु भनेर मैले सोच बनाइसकेको त छैन। योजना आयोगले पनि केही प्लानिङ ल्याउन खोजिरहेको रहेछ। कहिलेकाहीं विनाशले नै विकास ल्याउँछ। यदि हामी पनि साँच्चिकै योजनाबद्ध ढंगले जान सक्यौं भने भोलि फेरि यस्तै प्रकोप आउँदा थेग्न सक्नेछौं। आफ्नो प्रकृति, रहनसहनलाई सुहाउँदो किसिमको एउटा नमुना गाउँ बनाउन सकिन्छ की? पहिले बनाइने घरहरू खासै इन्जिनियरिङ हिसाबले बनाउदैनथ्यौं।
तपार्इं देशविदेश घुम्दाको अनुभवले पनि हाम्रोजस्तो मुलुकमा कस्ता भवन बन्नुपर्छ होला?
मलाई हामीकहाँ बनाइएका अग्ला भवन, अपार्टमेन्ट कहिल्यै मन परेन। म पहिले पनि भन्ने गर्थें, यस्ता गगनचुम्बी अपार्टमेन्टमा मान्छेहरू कसरी बस्छन् होला। नेपालजस्तो ठाउँमा आठ, दस तलामाथि सुत्दा त मलाई निद्रा पर्दैन होला। आज भुइँचालो आयो, भोलि ११ औं तलामा आगो लाग्ला। कसरी निभाउने? हामीकहाँ त्यो खालको दमकल नै छैन। यस्ता कमजोरी धेरै छन्। हामीकहाँ ‘जब पर्यो राति तब बुढी ताती’ भनेझैं हुन्छ। अब बल्ल यसबारेमा मान्छेहरूलाई तातो लाग्न थालेको छ। सुन्न थालेको छु, तीन तला भन्दा बढी नबनाउने भन्न थालेका छन्।
धरहरासँगको तपार्इंको अनुभव के छ?
धरहरा म धेरै पहिला ४/५ वर्षको बच्चा छँदा चढेको थिएँ बुबाआमाको साथमा। बीचमा चढ्न दिइएन। अहिले पछि फेरि खुला गरेको हो। पछि चढेको थिइनँ। दु:ख लाग्दो कुरा, अहिले नेपालका परिचय दिने यस्ता ऐतिहासिक धरोहर, सम्पदा ध्वस्त भएका छन्। धेरै पर्यटक बसन्तपुर, पाटन दरबार स्क्वायर, भक्तपुर हेर्न आउँथे। ती पुराना कुरा नै नरहँदा धेरै दु:ख लागेको छ। म आशा गर्छु, पहिलेकै जस्तो गरी यिनको पुन:निर्माण गरिनेछ। किनकि त्यो भनेको हाम्रो इतिहास हो, सम्पत्ति, पहिचान हो। र, हामी त्यति हतोत्साही पनि हुनु हुँदैन। पहिले पनि भूकम्पमै भत्केपछि बनाइएको थियो भने अहिले नसक्ने कुरै भएन।
फिल्ममा राजेश हमाल गाउँबाट काठमाडौं छिर्यो है भन्दा त्यही धरहरा देखाइन्थ्यो। अब धरहरा नै भएन भने के दृश्य देखाउने? आएकै दिन (शुक्रबार) हेर्न गएको थिएँ। त्यो ठाउँ धरहराविहीन देख्दा नराम्रो लाग्यो। मैले एउटा फिल्मको सुटिङ पनि धरहरामाथि नै गरेको थिएँ, करिश्मा मानन्धरसँग।www.ekantipur.com
३० बैशाख, एजेन्सी ।
उत्तर कोरियाका रक्षामन्त्री ह्यान याङलाई सार्वजनिकस्थलमा तोपले हानेर हत्या गरिएको छ । सयौं मानिसको अगाडी उनलाई तोपको गोला प्रहार गरिएको अन्तराष्ट्रिय सञ्चार माध्यमले जनाएका छन् ।
बीबीसीले दक्षिण कोरियाको समाचार एजेन्सी योनहपले त्यहाँको संसदलाई यो जानकारी दिएको छ ।
रक्षामन्त्री ह्यान याङ त्यहाँका शासक किम जोङ उनको कार्यक्रममा सुतेका थिए । यसै कारणले उनलाई फाँसी दिइएको हो वा के हो भन्ने प्रष्ट छैन ।
सन् २०१० मा जनरल पदमा रहेको जानकारी भएपनि उनको भूमिकाबारे प्रष्ट पारिएको छैन ।
सन् २०१२ मा तत्कालीन रक्षामन्त्री तथा शासकका अंकल चाङ साङलाई पनि विभत्स तरिकाले मारिएको थियो ।www.nepaliheadlines.com
उत्तर कोरियाका रक्षामन्त्री ह्यान याङलाई सार्वजनिकस्थलमा तोपले हानेर हत्या गरिएको छ । सयौं मानिसको अगाडी उनलाई तोपको गोला प्रहार गरिएको अन्तराष्ट्रिय सञ्चार माध्यमले जनाएका छन् ।
बीबीसीले दक्षिण कोरियाको समाचार एजेन्सी योनहपले त्यहाँको संसदलाई यो जानकारी दिएको छ ।
रक्षामन्त्री ह्यान याङ त्यहाँका शासक किम जोङ उनको कार्यक्रममा सुतेका थिए । यसै कारणले उनलाई फाँसी दिइएको हो वा के हो भन्ने प्रष्ट छैन ।
सन् २०१० मा जनरल पदमा रहेको जानकारी भएपनि उनको भूमिकाबारे प्रष्ट पारिएको छैन ।
सन् २०१२ मा तत्कालीन रक्षामन्त्री तथा शासकका अंकल चाङ साङलाई पनि विभत्स तरिकाले मारिएको थियो ।www.nepaliheadlines.com
३० बैशाख, एजेन्सी ।
नेपालमा ७ रेक्टर स्केल भन्दा माथिको पराकम्पन गएको १ दिन पछि भूकम्पबाट प्रभावित भैरहने जापानमा पनि ६ दशमलव ८ रेक्टर स्केलको भूकम्प गएको छ । जापानको मियागी क्षेत्रमा ८ दशमलव ८ रेक्टर स्केलको भूकम्प भएको अन्तराष्ट्रिय सञ्चार माध्यमले जनाएका छन् ।
भूकम्प पछि प्रशान्त महासागरमा सुनामीको चेतावनी समेत जारी गरिएको छ । भूकम्पले गरेको क्षतिबारे भने विवरण आएको छैन ।
नेपालमा गत बैशाख १२ मा ७ दशमलव ९ रेक्टर स्केलको भूकम्प भएको थियो भने बुधबार २९ गते समेत ७ दशमलव ४ रेक्टर स्केलको भूकम्प भएको थियो ।
बुधबार भूकम्प गएको क्षेत्रमा सन् २०११ मा भूकम्प पछी आएको सुनामीले विनाशलीला मच्चाएको थियो । त्यतिबेला १८००० मानिस मारिएका थिए ।www.nepaliheadlines.com
नेपालमा ७ रेक्टर स्केल भन्दा माथिको पराकम्पन गएको १ दिन पछि भूकम्पबाट प्रभावित भैरहने जापानमा पनि ६ दशमलव ८ रेक्टर स्केलको भूकम्प गएको छ । जापानको मियागी क्षेत्रमा ८ दशमलव ८ रेक्टर स्केलको भूकम्प भएको अन्तराष्ट्रिय सञ्चार माध्यमले जनाएका छन् ।
भूकम्प पछि प्रशान्त महासागरमा सुनामीको चेतावनी समेत जारी गरिएको छ । भूकम्पले गरेको क्षतिबारे भने विवरण आएको छैन ।
नेपालमा गत बैशाख १२ मा ७ दशमलव ९ रेक्टर स्केलको भूकम्प भएको थियो भने बुधबार २९ गते समेत ७ दशमलव ४ रेक्टर स्केलको भूकम्प भएको थियो ।
बुधबार भूकम्प गएको क्षेत्रमा सन् २०११ मा भूकम्प पछी आएको सुनामीले विनाशलीला मच्चाएको थियो । त्यतिबेला १८००० मानिस मारिएका थिए ।www.nepaliheadlines.com
काठमाडौं,बैशाख ३० । बुधवार विहान २:१० मा काठमाडौं केन्द्र भएर ४.२ म्याग्निच्यूडको भूकम्प गएको छ।
बैशाख १२ गतेको महाभूकम्पपछि त्रासमा बाँचेका नेपालीलाई बुधबार बिहान नहुँदै भूकम्पले काठमाडौं केन्द्र बनाएपछि त्रसित बनेका छन् ।
त्यसैगरी राती ३:१० मा भरतपुर केन्द्र भएर ५.२ म्याग्निच्यूडको भूकम्प गएको छ। वैशाख १२ गतेको शक्तिशाली भूकम्पपछि काठमाडौंलाई केन्द्र बनाएर पहिलोपटक भूकम्प गएको हो ।
मंगलबार दिउँसो गएको ठूलो भूकम्पको केन्द्र दोलखाको सुनखानी थियो ।
बैशाख १२ गतेको महाभूकम्पपछि त्रासमा बाँचेका नेपालीलाई बुधबार बिहान नहुँदै भूकम्पले काठमाडौं केन्द्र बनाएपछि त्रसित बनेका छन् ।
त्यसैगरी राती ३:१० मा भरतपुर केन्द्र भएर ५.२ म्याग्निच्यूडको भूकम्प गएको छ। वैशाख १२ गतेको शक्तिशाली भूकम्पपछि काठमाडौंलाई केन्द्र बनाएर पहिलोपटक भूकम्प गएको हो ।
मंगलबार दिउँसो गएको ठूलो भूकम्पको केन्द्र दोलखाको सुनखानी थियो ।
२९ वैशाख, काठमाडौं । पहाडमा भूकम्प आउँदा त्यसको कम्पनभन्दा बढी पहिरोको डर बढेको छ ।
रामेछापबाट स्थानीयवासीले दिएको जानकारीअनुसार भूकम्पसँगै पहाडबाट पहिरो झरिरहेको दृश्य देखिएको थियो । दोलखामा भूकम्पसँगै पहिरोले कुहिरीमण्डल धुलो उडेको छ ।
स्याङजामा भूकम्पसँगै बाटोको ढुंगो खस्दा गुडिरहेको ट्याक्सी किचिएर आगलागी भएको छ ।
रसुवाको धुञ्चेमा मंगलबार भूकम्पसँगै गएको पहिरोको दृश्य इन्टरनेशनल फेडेरेशन अफ रेडक्रसले सार्वजनिक गरेको छ ।
www.onlinekhabar.com
रामेछापबाट स्थानीयवासीले दिएको जानकारीअनुसार भूकम्पसँगै पहाडबाट पहिरो झरिरहेको दृश्य देखिएको थियो । दोलखामा भूकम्पसँगै पहिरोले कुहिरीमण्डल धुलो उडेको छ ।
रसुवाको धुञ्चेमा मंगलबार भूकम्पसँगै गएको पहिरोको दृश्य इन्टरनेशनल फेडेरेशन अफ रेडक्रसले सार्वजनिक गरेको छ ।
www.onlinekhabar.com